Empati, çocuğun başkasının duygusunu fark etmesi, o duyguyu anlamlandırmaya çalışması ve uygun bir karşılık geliştirmesidir.
Okul öncesinde empati; duyguyu tanıma, bakış açısını fark etme ve yardım davranışını birbirinden ayırarak oyun, öykü, model olma ve gerçek sınıf etkileşimleriyle desteklenir.
Duygusal empati, başkasının duygusuna duyarlı olmayı; bilişsel empati, başkasının ne düşünebileceğini veya yaşayabileceğini anlamaya çalışmayı ifade eder. Okul öncesi çocuk bu becerileri tamamen bağımsız ve her durumda aynı düzeyde kullanmayabilir.
Yardım etmek empatiyle ilişkili olabilir ancak empatiyle aynı şey değildir. Çocuk önce arkadaşının üzgün olduğunu fark eder, sonra nedenini anlamaya çalışır ve yardım edip etmeyeceğine uygun bir biçimde karar verir.
Öğretmen öykü okurken Karakter ne hissediyor, bunu nereden anladın ve başka ne yapabilirdi gibi sorular sorabilir. Tek bir doğru duygu cevabı dayatmak yerine çocuğun kanıtını ve farklı olasılıkları konuşmak önemlidir.
Rol oyunları çocukların farklı bakış açılarını güvenli ortamda denemesini sağlar. Öğretmen rolü tamamen yönetmez; çocukların fikir üretmesine ve gerektiğinde oyunu yeniden kurmasına alan açar.
Bir çocuk ağladığında öğretmen diğer çocuklara Hemen sustur veya gülme demek yerine arkadaşının yüzüne, bedenine ve söylediğine dikkat etmeyi öğretir. Duyguyu doğru tahmin etmek zorunlu değildir; güvenli ve saygılı yaklaşım esastır.
Empati öğretimi çocuğu başkasının ihtiyacını kendi ihtiyacının önüne koymaya zorlamak anlamına gelmez. Sınırlar, rıza ve kendi duygusunu fark etme de aynı süreçte korunur.
Durum: Öyküdeki karakter başını eğiyor ve konuşmuyor. Çocuk onun üzgün olabileceğini, çünkü oyuna katılmadığını söylüyor.
Çözüm: Çocuk duyguyu gözlenebilir ipuçlarıyla ilişkilendirmiştir. Öğretmen başka bir olasılık olup olmadığını da sorarak düşünmeyi genişletebilir.
Durum: Bir çocuk arkadaşının ağladığını görüyor ama ona sarılmadan önce Öğretmen, yardım edebilir miyim diye soruyor.
Çözüm: Duygu fark edilmiş, yardım önerilmiş ve arkadaşın bedensel sınırına saygı gösterilmiştir.
Hayır. Empati farklı duyguları ve bakış açılarını fark etmeyi, uygun karşılığı düşünmeyi ve sınırları gözetmeyi kapsar.
Zorla sarılma veya özür yerine duyguyu anlamlandırma, güvenli sınır ve uygun onarım yolları öğretilmelidir.
Empati tek seferde tamamlanan bir beceri değildir; ilişki, dil, oyun ve deneyimlerle zaman içinde gelişir.
Konuyu Birkan Işık’ın video anlatımı ve özgün ders özetiyle pekiştir.
Yakın kavramların kısa tanımlarını, örneklerini ve ayırt etme noktalarını karşılaştır.
23 ders alanına, kaynaklara ve ücretsiz çalışma araçlarına tek merkezden ulaş.
Önce temel kavramı ayır, ardından örnek olayları incele ve konuyu deneme sorularıyla pekiştir.
Bu rehber, ücretsiz dersler ve deneme analiz aracıyla birlikte kullanılmak üzere hazırlandı.Rehberleri incele, ücretsiz derslerle pekiştir ve deneme analizinden tekrar önceliğini gör.
