Okul öncesinde gözlem ve değerlendirme araçları

Okul öncesinde gözlem ve değerlendirme araçları, çocukların gelişim ve öğrenme süreçleri hakkında kanıt toplamak ve öğretimi planlamak için kullanılır.

SON İÇERİK KONTROLÜ4 Ekim 2026Program ve Maarif ModeliResmî program, sınav ve mevzuat bağlantıları değişebileceği için kaynakları ayrıca kontrol et.

KISA CEVAP

Anekdot kaydı belirli bir olayı ayrıntılı anlatır; kontrol listesi önceden belirlenmiş davranışın görülüp görülmediğini izler; gelişim dosyası ise çocuğun zaman içindeki ürün ve ilerleme örneklerini bir araya getirir.

Anekdot kaydı

Anekdot kaydı, belirli bir zamanda ve bağlamda gözlenen anlamlı davranışın kısa, somut ve yorumu ayrıştırılmış biçimde yazılmasıdır. Çocuğun ne yaptığı, ne söylediği ve hangi koşulda yaptığı belirtilir.

‘İletişimi zayıf’ gibi etiketler anekdot kaydı değildir. ‘Grup oyununda arkadaşına oyunun kuralını açıkladı ve iki kez sıra bekledi’ gibi gözlenebilir ifadeler kullanılır.

Kontrol listesi

Kontrol listesi, izlenecek davranış veya becerilerin önceden sıralandığı ve gözlem sonucunun işaretlendiği araçtır. Hızlı tarama ve planlama için kullanışlıdır; davranışın bağlamını tek başına açıklamaz.

Bu nedenle kontrol listesi gerektiğinde anekdot, konuşma ve ürün örnekleriyle tamamlanır. İşaretlenmemiş bir madde kesin yetersizlik olarak yorumlanmaz.

Gelişim dosyası

Gelişim dosyası; çizim, yazı girişimi, fotoğraf, çocuk açıklaması, proje ürünü ve öğretmen notları gibi zaman içindeki kanıtları içerir. Çocuğun süreci ve ilerlemesi görünür hâle gelir.

Dosya seçki mantığıyla hazırlanır; her ürünü yığmak yerine çocuğun hedefi, değişimi ve kendi değerlendirmesiyle ilişkilendirilen örnekler saklanır.

Video ders merkezine git →23 derslik deneme analizini aç →

SINAVDA UYGULA

Örnek durumları kavramla eşleştir.

Örnek 1 · Anekdot

Durum: Öğretmen 12 Ekim’de blok merkezinde çocuğun iki arkadaşına görev dağıttığını ve yapı devrilince yeni plan önerdiğini kaydediyor.

Çözüm: Tarih, bağlam, davranış ve çözüm girişimi bulunduğu için bu anekdot kaydıdır.

Örnek 2 · Araçları birlikte kullanma

Durum: Kontrol listesinde makas kullanımı işaretleniyor; gelişim dosyasına çocuğun iki hafta arayla yaptığı kesme çalışmaları ekleniyor.

Çözüm: Kısa izleme verisi ürün örnekleriyle desteklenmiş ve çocuğun gelişimi zaman içinde görülmüştür.

ÖABT için hızlı notlar

Anekdot kaydı belirli bir olayı bağlamıyla anlatır.
Kontrol listesi önceden belirlenmiş davranışları hızlıca izler.
Gelişim dosyası zaman içindeki ürün ve kanıtları bir araya getirir.
Hiçbir araç tek başına tanı veya kesin yetersizlik kararı vermez.

SIK SORULANLAR

Bu başlıkta karıştırılan noktalar.

Anekdot kaydı öğretmenin yorumu mudur?

Öncelikle somut gözlem kaydıdır; yorum ve planlama bölümü davranıştan ayrıştırılmalıdır.

Kontrol listesindeki boş kutu becerinin hiç olmadığını gösterir mi?

Hayır. Davranış o ortamda gözlenmemiş olabilir; farklı zaman ve bağlamlarda yeniden değerlendirilir.

Gelişim dosyasına bütün çalışmalar konur mu?

Hayır. Çocuğun hedefini, sürecini ve gelişimini gösteren anlamlı örnekler seçilir.

Kaynaklar

KAVRAMLARI AYIRT ET

Anekdot kaydı ile gözlem arasındaki ilişki

Gözlem, çocuğun davranışını belirli bir amaçla inceleme sürecidir. Anekdot kaydı ise gözlenen anlamlı bir olayın kısa, bağlamı belirli ve olgusal biçimde yazılmasıdır. Dolayısıyla anekdot, gözlemden bağımsız bir davranış yorumlama yöntemi değildir.

Kayda tarih, ortam, gerçekleşen davranış ve gerekiyorsa çocuğun doğrudan ifadesi eklenir. Gözlenen olay ile öğretmenin yorumu ayrılır. ‘Bencil davrandı’ yerine, ‘Arkadaşı bloğu istediğinde elindeki bloğu kutuya koydu ve başka bloğu uzattı’ gibi davranışı betimleyen bir kayıt kullanılır.

Kısa karşılaştırma
Kavram	Ayırt edici ölçüt
Anekdot kaydı	Belirli bir olayın bağlamı ve gözlenen davranışın kısa betimlemesi.
Kontrol listesi	Önceden belirlenmiş davranış veya becerilerin görülüp görülmediğini izleme aracı.
Gelişim dosyası	Zaman içinde toplanan ürün ve kayıtlarla gelişimin seyrini izleme aracı.