Parten’in sosyal oyun evreleri

Parten’in sosyal oyun evreleri çocukların oyunda birbirlerine yönelme ve birlikte katılım biçimlerini açıklar; bu evreler katı yaş normları olarak kullanılmamalıdır.

SON İÇERİK KONTROLÜ4 Ekim 2026Sınav hazırlığıResmî program, sınav ve mevzuat bağlantıları değişebileceği için kaynakları ayrıca kontrol et.

KISA CEVAP

İzleyici davranış, tek başına oyun, paralel oyun, ilişkili oyun ve iş birlikli oyun; çocukların sosyal katılımındaki farklı görünümleri ayırt etmek için kullanılır. Aynı çocuk farklı zamanlarda farklı oyun biçimleri gösterebilir.

Sosyal katılım biçimleri

İzleyici oyunda çocuk diğerlerini izler ancak oyuna doğrudan katılmaz. Tek başına oyunda kendi etkinliğini sürdürür. Paralel oyunda çocuklar yan yana ve benzer materyallerle oynar, ancak ortak bir oyun amacı veya düzeni henüz belirgin değildir.

İlişkili oyunda çocuklar materyal paylaşabilir, konuşabilir ve birbirlerinin oyununa bağlanabilir; fakat ortak bir plan veya rol dağılımı sınırlı olabilir. İş birlikli oyunda ortak amaç, roller ve birlikte sürdürme daha belirgindir.

İzleyici: izler, doğrudan katılmaz.
Tek başına: kendi oyununu sürdürür.
Paralel: yan yana oynar, ortak amaç sınırlıdır.
İlişkili: paylaşım ve etkileşim vardır.
İş birlikli: ortak amaç ve düzen vardır.

Gözlemde bağlamı koru

Çocuğun tek bir etkinlikte tek başına oynaması sosyal becerisinin düşük olduğunu göstermez. Yeni materyal, yorgunluk, sınıfın gürültüsü, oyunun türü ve çocuğun o anki amacı göz önünde bulundurulur.

Öğretmen çocukları zorla ortak oyuna sokmak yerine uygun materyal, küçük grup ve rol seçenekleri sunar. Sosyal katılım çocuğun hazır oluşu ve ilgi alanıyla birlikte desteklenir.

Sınav sorusunda ayırt et

Soruda çocukların yalnızca yan yana bulunması paralel oyuna, materyal ve konuşma paylaşması ilişkili oyuna, ortak hedef ve rol planı kurması iş birlikli oyuna işaret eder. Yaş bilgisi tek başına cevabı belirlemez.

Parten’in sınıflaması gözlem dilidir; çocuğu kalıcı bir sosyal kategoriye yerleştirmek için kullanılmaz.

Video ders merkezine git →23 derslik deneme analizini aç →

SINAVDA UYGULA

Örnek durumları kavramla eşleştir.

Örnek 1 · Paralel oyun

Durum: İki çocuk yan yana kum kalıplarıyla oynuyor; aynı kovayı kullanıyorlar ancak ortak bir ürün veya rol planı kurmuyorlar.

Çözüm: Yan yana ve benzer materyalle, sınırlı ortak amaçla oynadıkları için paralel oyun örneğidir.

Örnek 2 · İş birlikli oyun

Durum: Üç çocuk hastane oyunu kuruyor; biri doktor, biri hemşire, biri hasta rolünü alıyor ve oyunun sırasını birlikte belirliyor.

Çözüm: Ortak amaç, rol dağılımı ve birlikte sürdürme bulunduğu için iş birlikli oyun örneğidir.

ÖABT için hızlı notlar

Parten sosyal oyun biçimlerini gözlemlemek için kullanılır.
Paralel oyunda yan yana oyun vardır; ortak amaç sınırlıdır.
İlişkili oyunda paylaşım ve etkileşim artar; iş birlikli oyunda ortak plan belirgindir.
Oyun evreleri katı yaş normu veya tanı ölçütü değildir.

SIK SORULANLAR

Bu başlıkta karıştırılan noktalar.

Tek başına oynayan çocuk sosyal olarak geri midir?

Hayır. Oyun biçimi etkinliğe, bağlama, ilgiye ve çocuğun o anki ihtiyacına göre değişebilir.

Paralel oyunda çocuklar hiç iletişim kurmaz mı?

İletişim görülebilir; ancak oyunun ortak amacı ve örgütlenmesi henüz belirgin değildir.

Parten evreleri yaşa göre kesin midir?

Hayır. Genel gözlem çerçevesidir; çocuklar farklı oyun biçimlerini farklı zamanlarda gösterebilir.

Kaynaklar

KAVRAMLARI AYIRT ET

Parten oyun evrelerinde temel ölçüt: akranla etkileşim

Parten'in sınıflamasında oyuncağın türünden çok çocuğun diğer çocuklarla kurduğu ilişkiye bakılır. Aynı materyali kullanmak, tek başına ortak amaç veya iş birliği bulunduğunu göstermez.

Paralel oyunda çocuklar yan yana kendi oyunlarını sürdürür. İlişkili oyunda iletişim ve materyal alışverişi vardır; iş birlikli oyunda ise ortak amaç ve örgütlenmiş roller belirginleşir. Örnek olayda ortak amaç bulunup bulunmadığını özellikle kontrol et.

Kısa karşılaştırma
Kavram	Ayırt edici ölçüt
İzleyici	Çocuk diğerlerinin oyununu izler; oyuna etkin biçimde katılmaz.
Tek başına / paralel	Tek başına oyunda bağımsız oynar; paralel oyunda akranının yanında benzer materyalle kendi oyununu sürdürür.
İlişkili / iş birlikli	İlişkili oyunda etkileşim vardır; iş birlikli oyunda ortak amaç ve rol düzeni de vardır.