Smilansky’nin oyun türleri ve bilişsel oyun

Smilansky’nin oyun türleri işlevsel oyun, yapı-inşa oyunu, dramatik oyun ve kurallı oyun biçimlerini gözlenebilir davranışlarla ayırt etmeye yardımcı olur.

SON İÇERİK KONTROLÜ24 Eylül 2026Sınav hazırlığıResmî program, sınav ve mevzuat bağlantıları değişebileceği için kaynakları ayrıca kontrol et.

KISA CEVAP

İşlevsel oyun hareketi veya nesnenin duyusal kullanımını, yapı-inşa oyununda bir ürün veya yapı oluşturmayı, dramatik oyunda rol ve hayali durumu, kurallı oyunda ortak ve kabul edilmiş kuralları izlemeyi görürüz.

Dört oyun türü

İşlevsel oyun; sallama, vurma, yuvarlama, doldurup boşaltma gibi tekrar eden ve nesnenin özelliklerini keşfeden davranışları içerir. Yapı-inşa oyununda blok, kil, lego veya doğal malzemelerle bir yapı ya da ürün oluşturulur.

Dramatik oyun gerçek yaşam rollerini veya hayali durumları canlandırmayı; kurallı oyun ise oyuncuların bildiği ve uymayı kabul ettiği bir oyun düzenini içerir. Bir oyun birden fazla türün özelliğini aynı anda taşıyabilir.

Gözlenebilir kanıt kullan

Oyunun adından çok çocuğun ne yaptığına bakılır. Evcilik adını taşıyan bir etkinlikte çocuk yalnızca kapları dolduruyorsa işlevsel oyun baskın olabilir; roller, karakterler ve olay örgüsü kuruyorsa dramatik oyun özelliği belirginleşir.

Yapı-inşa oyunu yalnızca ortaya çıkan ürünle değerlendirilmez. Çocuğun planlaması, denemesi, parçaları ilişkilendirmesi ve yapıyı değiştirmesi de gözlem verisidir.

Oyun türlerini destekleme

Öğretmen her oyunu tek bir akademik hedefe dönüştürmeden farklı malzeme, açık uçlu alan ve zaman sunar. Kurallı oyunda kurallar yaşa uygun ve anlaşılır olur; çocukların kuralı tartışmasına ve değiştirmesine de fırsat verilebilir.

Dramatik oyun için gerçek yaşam materyalleri, yapı-inşa için farklı boyutlarda parçalar, işlevsel oyun için duyusal ve hareketli malzemeler sağlanabilir.

Video ders merkezine git →23 derslik deneme analizini aç →

SINAVDA UYGULA

Örnek durumları kavramla eşleştir.

Örnek 1 · Yapı-inşa

Durum: Çocuklar tahta blokları seçiyor, köprü kuruyor ve ağır arabayı taşıyamayınca tabanı yeniden düzenliyor.

Çözüm: Bir yapı oluşturma, planlama ve değiştirme bulunduğu için yapı-inşa oyunu ve problem çözme birlikte görülür.

Örnek 2 · Dramatik oyun

Durum: Çocuklar market kurup müşteri, kasiyer ve taşıyıcı rollerini paylaşarak alışveriş sırası oluşturuyor.

Çözüm: Gerçek yaşamın hayali temsili, rol paylaşımı ve olay örgüsü dramatik oyunu gösterir.

ÖABT için hızlı notlar

Smilansky işlevsel, yapı-inşa, dramatik ve kurallı oyun türleriyle ilişkilendirilir.
Oyun türü etkinliğin adına değil, gözlenen davranışa göre belirlenir.
Yapı-inşa oyununda süreç, planlama ve değişiklikler ürün kadar önemlidir.
Bir oyunda birden fazla oyun türünün özelliği birlikte görülebilir.

SIK SORULANLAR