Durum: Bir çocuk üç gün üst üste aynı arkadaşının oyununa alınmıyor ve arkadaşları onun eşyalarını saklıyor.
Çözüm: Tekrarlılık ve sosyal güç dengesizliği olasılığı vardır. Öğretmen güvenliği sağlar, olayları kaydeder ve kurum prosedürünü işletir.
ÇOCUK RUH SAĞLIĞI · İÇERİK REHBERİ
Akran zorbalığı: okul öncesinde belirtiler ve önleme
Akran zorbalığı; tekrarlanan veya tekrarlanma ihtimali bulunan, güç dengesizliği içeren ve çocuğa zarar veren saldırgan davranış örüntüsüdür.
KISA CEVAP
Okul öncesinde yetişkin, çocukların davranışını küçümsemeden gözler; güvenliği sağlar, tarafları etiketlemeden olayı kaydeder, empati ve sınır becerilerini öğretir, kurumun koruma prosedürünü uygular.
Zorbalığı ayırt eden özellikler
Her çatışma zorbalık değildir. Zorbalık değerlendirmesinde davranışın tekrarlanması veya tekrar edilme riski, çocuklar arasındaki güç dengesizliği ve zarar verici niteliği birlikte ele alınır. Okul öncesinde fiziksel itme, dışlama, alay, tehdit veya eşyaya zarar verme örüntüleri görülebilir.
Çocukların yaş ve gelişim düzeyi dikkate alınır. Kasıt hakkında kesin hüküm vermeden önce olayın ne olduğu, kaç kez yaşandığı, kimlerin etkilendiği ve yetişkin müdahalesiyle ne değiştiği kaydedilir.
Yetişkinin ilk müdahalesi
Önce zarar durdurulur ve çocukların fiziksel güvenliği sağlanır. Öğretmen çocuğu herkesin önünde sorgulamaz, zorbalığa uğrayanı suçlamaz ve olayı basitçe karşılıklı kavga diye kapatmaz.
Taraflarla ayrı ayrı, yaşa uygun ve sakin konuşulur. Gözlenen davranış, etkilenen duygu ve bundan sonra uygulanacak güvenli sınır açıklanır; gerekli kayıt ve aile iletişimi kurum prosedürüne göre yapılır.
Önleme ve sınıf kültürü
Sınıfta yardım isteme, sıraya girme, oyuna katılma, hayır deme ve arkadaşının sınırını fark etme becerileri doğrudan öğretilir. Çocuklar yalnızca mağdur veya saldırgan etiketiyle tanımlanmaz; davranış değiştirilebilir bir öğrenme konusu olarak ele alınır.
Yetişkinler arasında tutarlı kurallar, görünür gözetim ve olumlu akran davranışının fark edilmesi güvenli sınıf kültürünü destekler.
SINAVDA UYGULA
Örnek durumları kavramla eşleştir.
Durum: İki çocuk aynı arabayı almak istiyor, kısa bir itişmeden sonra yetişkin desteğiyle sırayla oynuyorlar.
Çözüm: Tek olay ve karşılıklı erişim çatışması tek başına zorbalık kanıtı değildir; yine de güvenli sınır ve sıra alma becerisi öğretilir.
ÖABT için hızlı notlar
- Zorbalıkta zarar, tekrarlılık veya tekrar riski ve güç dengesizliği birlikte düşünülür.
- İlk görev davranışı durdurmak ve güvenliği sağlamaktır.
- Çocuklar herkesin önünde sorgulanmaz veya etiketlenmez.
- Önleme; sosyal-duygusal becerilerin, gözetimin ve tutarlı kurum politikasının birlikte yürütülmesidir.
SIK SORULANLAR
Bu başlıkta karıştırılan noktalar.
Her akran çatışması zorbalık mıdır?
Hayır. Tek seferlik ve güç bakımından dengeli çatışma zorbalıkla aynı değildir; örüntü ve zarar birlikte değerlendirilir.
Öğretmen çocuklardan özür dilemelerini hemen istemeli mi?
Önce güvenlik, duygunun anlaşılması ve davranışın sorumluluğu ele alınır. Zoraki özür yerine onarıcı ve yaşa uygun süreç tercih edilir.
Zorbalığa uğrayan çocuk suçlanabilir mi?
Hayır. Çocuğun güvenliği ve desteği öncelenir; sorumluluk zarar verici davranışı durdurmak ve koruyucu süreci işletmektir.
KONU BAĞLANTILARI
Rehberi diğer çalışma merkezleriyle tamamla.
VİDEOİncele →100İncele →2027İncele →
Çocuk Ruh Sağlığı video dersleri
Konuyu Birkan Işık’ın video anlatımı ve özgün ders özetiyle pekiştir.
Okul Öncesi Terimler Sözlüğü
Yakın kavramların kısa tanımlarını, örneklerini ve ayırt etme noktalarını karşılaştır.
Okul Öncesi ÖABT yol haritası
23 ders alanına, kaynaklara ve ücretsiz çalışma araçlarına tek merkezden ulaş.
ÇALIŞMA İPUCU
Bu konuyu çalışırken neye dikkat etmelisin?
Okul öncesinde yetişkin, çocukların davranışını küçümsemeden gözler; güvenliği sağlar, tarafları etiketlemeden olayı kaydeder, empati ve sınır becerilerini öğretir, kurumun koruma prosedürünü uygular.
Önce temel kavramı ayır, ardından örnek olayları incele ve konuyu deneme sorularıyla pekiştir.
Bu rehber, ücretsiz dersler ve deneme analiz aracıyla birlikte kullanılmak üzere hazırlandı.ÇALIŞMAYA DEVAM ET
İlgili bir sonraki konuya geç.
DERS REHBERLERİ
Rehberleri aç →Bir sonraki konuna geç.
Rehberleri incele, ücretsiz derslerle pekiştir ve deneme analizinden tekrar önceliğini gör.