Durum: Hareket etkinliğinde bir çocuk için erişilebilir araç hazırlanıyor; çocuk etkinlikten dışlanmıyor.
Çözüm: Farklı ihtiyaca uygun destek sağlanması ayrımcılık değil, eşit katılımı güvence altına alan kapsayıcı uygulamadır.
ÇOCUK HAKLARI · İÇERİK REHBERİ
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin dört temel ilkesi
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin dört genel ilkesi; ayrım gözetmeme, çocuğun üstün yararı, yaşama ve gelişme hakkı ile çocuğun görüşüne saygı ve katılım hakkıdır.
KISA CEVAP
Dört ilke diğer bütün çocuk haklarını yorumlamaya yardım eder: ayrım gözetmeme, üstün yarar, yaşama-gelişme ve katılım. Sınıfta bu ilkeler güvenli, kapsayıcı ve çocuğun görüşünü dikkate alan uygulamalarla görünür olur.
Ayrım gözetmeme
Her çocuk haklardan dil, cinsiyet, engellilik, köken, inanç, ekonomik durum veya başka bir özellik nedeniyle ayrım yapılmadan yararlanır. Sınıf düzeni, materyal ve katılım fırsatları çocukların farklılıklarını dışlamayacak biçimde planlanır.
Eşitlik her çocuğa aynı şeyi vermek değildir; çocuğun katılım için ihtiyaç duyduğu makul desteği sağlamak da hakkaniyetin parçasıdır.
Çocuğun üstün yararı
Çocukla ilgili kararlarda onun güvenliği, gelişimi, sağlığı, ilişkileri ve görüşü birlikte değerlendirilir. Yetişkinin kolaylığı veya kurumun alışkanlığı tek başına karar gerekçesi olamaz.
Üstün yarar, çocuğun her istediğinin yapılması anlamına gelmez. Yetişkin koruma sorumluluğunu sürdürür; kararı çocuğun hakları ve güvenliği temelinde açıklar.
Yaşama, hayatta kalma ve gelişme
Çocuğun yalnızca yaşaması değil; fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal olarak gelişmesi de korunur. Güvenli ortam, sağlık, eğitim, oyun ve ilişki fırsatları bu ilkeyle bağlantılıdır.
Gelişme çocuğu yalnızca gelecekteki yetişkin olarak görmek değildir; çocuğun bugün de saygı gören bir hak sahibi olduğunu kabul etmektir.
Katılım ve görüşe saygı
Çocuk, yaşı ve gelişim düzeyiyle uyumlu konularda görüşünü ifade etme ve bu görüşün dikkate alınmasını isteme hakkına sahiptir. Sınıf kuralı, merkez seçimi veya etkinlik değerlendirmesinde çocukların düşünceleri alınabilir.
Katılım, yetişkin sorumluluğunu çocuğa devretmek değildir. Öğretmen görüşü dinler, anlaşılır biçimde açıklar ve güvenlik sınırlarını korur.
SINAVDA UYGULA
Örnek durumları kavramla eşleştir.
Durum: Çocuklar sınıf kitap köşesine hangi kitapların ekleneceği konusunda öneri sunuyor; öğretmen güvenlik ve yaş uygunluğunu gözeterek seçim yapıyor.
Çözüm: Çocukların görüşü alınmış, yetişkinin koruma ve karar sorumluluğu da korunmuştur.
ÖABT için hızlı notlar
- Dört genel ilke: ayrım gözetmeme, üstün yarar, yaşama-gelişme ve katılım.
- Üstün yarar çocuğun her isteğinin yerine getirilmesi değildir.
- Katılım yaşa ve gelişime uygun görüş alma ve dikkate alma sürecidir.
- Hak temelli yaklaşım çocuğu yardım alan kişi değil, hak sahibi olarak görür.
SIK SORULANLAR
Bu başlıkta karıştırılan noktalar.
Çocuğun üstün yararı ile çocuğun isteği aynı mıdır?
Her zaman değil. Çocuğun görüşü dikkate alınır; ancak güvenlik, gelişim ve diğer haklarla birlikte değerlendirilir.
Katılım yalnızca oy kullanmak mıdır?
Hayır. Görüş bildirme, dinlenme, seçenekleri değerlendirme ve kararda etkisinin görünür olması katılımın parçalarıdır.
Ayrım gözetmeme herkese aynı desteği vermek midir?
Hayır. Haklara eşit erişim için bazı çocukların farklı veya ek desteğe ihtiyacı olabilir.
KONU BAĞLANTILARI
Rehberi diğer çalışma merkezleriyle tamamla.
VİDEOİncele →100İncele →2027İncele →
Video ders özetleri
Konuyu Birkan Işık’ın video anlatımı ve özgün ders özetiyle pekiştir.
Okul Öncesi Terimler Sözlüğü
Yakın kavramların kısa tanımlarını, örneklerini ve ayırt etme noktalarını karşılaştır.
Okul Öncesi ÖABT yol haritası
23 ders alanına, kaynaklara ve ücretsiz çalışma araçlarına tek merkezden ulaş.
ÇALIŞMA İPUCU
Bu konuyu çalışırken neye dikkat etmelisin?
Dört ilke diğer bütün çocuk haklarını yorumlamaya yardım eder: ayrım gözetmeme, üstün yarar, yaşama-gelişme ve katılım. Sınıfta bu ilkeler güvenli, kapsayıcı ve çocuğun görüşünü dikkate alan uygulamalarla görünür olur.
Önce temel kavramı ayır, ardından örnek olayları incele ve konuyu deneme sorularıyla pekiştir.
Bu rehber, ücretsiz dersler ve deneme analiz aracıyla birlikte kullanılmak üzere hazırlandı.ÇALIŞMAYA DEVAM ET
İlgili bir sonraki konuya geç.
DERS REHBERLERİ
Rehberleri aç →Bir sonraki konuna geç.
Rehberleri incele, ücretsiz derslerle pekiştir ve deneme analizinden tekrar önceliğini gör.